سریلانکا روز چهارشنبه اعلام کرد که ۱۱ نفتکش ایرانیِ تحت تحریم‌های آمریکا را در آب‌های سواحل جنوبی این جزیره زیر نظر دارد.

این کشتی‌ها در نزدیکی بندر گاله مشاهده شدند؛ جایی که یک زیردریایی آمریکایی در ماه مارس گذشته، ناوچه ایرانی «دنا» را غرق کرد. این حادثه منجر به کشته شدن ۱۰۴ ملوان شد و نیروی دریایی سریلانکا توانست ۳۲ ملوان ایرانی را از این کشتی تخلیه کند. این کشتی‌ها به دلیل محاصره آمریکا که کشتی‌های در حال تردد به بنادر ایران را هدف قرار می‌دهد، نمی‌توانند به ایران بازگردند.

ویجیتا هرات، وزیر امور خارجه سریلانکا، در این باره گفت که این نفتکش‌ها در آب‌های بین‌المللی قرار دارند؛ جایی که از حق آزادی ناوبری برخوردارند.

وی در گفتگو با خبرگزاری فرانسه اظهار داشت: «این کشتی‌ها از آب‌های سرزمینی ما دور هستند… ما هیچ‌گونه صلاحیت و اختیاری بر آن‌ها نداریم و دسترسی آن‌ها را نیز تسهیل نکرده‌ایم.»

این خبرگزاری به نقل از یک مقام نظامی گزارش داد که ارتش هواپیماهای شناسایی و قایق‌های گشتی خود را برای نظارت بر کشتی‌های ایرانی در خارج از مرز ۱۲ مایل دریایی آب‌های سرزمینی سریلانکا مستقر کرده است. وی افزود: «هیچ نشانه‌ای مبنی بر انتقال نفت میان کشتی‌ها یا تخلیه غیرقانونی آلاینده‌ها وجود ندارد، بنابراین هیچ مبنای قانونی برای اقدام مقامات سریلانکایی علیه آن‌ها در دست نیست.»

به گفته مقامات، پس از اعمال تحریم‌های آمریکا، بسیاری از کشتی‌های تجاری ایران به سمت شرق و به سوی تنگه مالاکا و سنگاپور تغییر مسیر دادند، در حالی که تعدادی از آن‌ها در نزدیکی آب‌های سریلانکا باقی ماندند.

مقامات سریلانکایی اعلام کردند که واشنگتن به طور رسمی درباره کشتی‌های تحت تحریم که با پرچم ایران تردد می‌کنند، به کلمبو اطلاعی نداده است.

در صحنه‌ای که گویای فلج شدن صادرات نفتی تهران و ناوگان دریایی آن است، حدود ۲۰ نفتکش ایرانی پس از آنکه محاصره دریایی آمریکا مسیر بازگشت آن‌ها به بنادر ایران را مسدود کرد، در سواحل سریلانکا تجمع کرده‌اند.

داده‌های ردیابی کشتی‌ها نشان می‌دهد که ۱۳ نفتکش با پرچم ایران به همراه نفتکش‌های مرتبط با آنچه به عنوان «ناوگان سایه» شناخته می‌شود (که تهران از آن برای دور زدن تحریم‌ها استفاده می‌کند)، در نزدیکی مرزهای خارجی آب‌های سرزمینی سریلانکا حضور دارند.

سمیر مدنی، از بنیان‌گذاران شرکت اطلاعات دریایی «تَنکِر تِرَکِرز» (TankerTrackers)، گفت که ناوگانی متشکل از حدود ۲۰ نفتکش دولتی ایران که همگی خالی هستند، تصمیم گرفته‌اند در داخل منطقه اقتصادی سریلانکا پناه بگیرند.

میزان آبخور کشتی‌ها نشان می‌دهد که آن‌ها حامل نفت نیستند؛ موضوعی که این احتمال را تقویت می‌کند که این کشتی‌ها پیش از سد شدن مسیرشان توسط محاصره آمریکا، در حال آماده شدن برای بازگشت به ایران جهت بارگیری محموله‌های جدید بوده‌اند.

این نفتکش‌ها اکنون در فاصله هزاران کیلومتری از بنادر خود گرفتار شده‌اند و از بیم رهگیری یا هدف قرار گرفتن، از نزدیک شدن به آب‌های ایران خودداری می‌کنند.

این کشتی‌ها در نزدیکی خط مرزی آب‌های سرزمینی سریلانکا (در فاصله ۱۲ مایل دریایی از ساحل) مستقر شده‌اند؛ جایی که نیروهای آمریکایی جز در شرایط استثنایی نمی‌توانند در آب‌های یک کشور بی‌طرف به آن‌ها حمله کنند.

این منطقه پس از آنکه یک زیردریایی آمریکایی در ماه مارس گذشته، ناوچه ایرانی «دنا» را در فاصله حدود ۱۹ مایل دریایی از سواحل سریلانکا غرق کرد، از حساسیت مضاعفی برخوردار شده است.

فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) در ۱۴ ژوئیه، محاصره تردد کشتی‌های ورودی به بنادر ایران و خروجی از آن‌ها را پس از اجرای اولیه آن در بازه زمانی ۱۳ آوریل تا ۱۸ ژوئن، از سر گرفت.

این فرماندهی اعلام کرد که در مرحله نخست محاصره، بیش از ۱۴۰ کشتی تغییر مسیر دادند و ۹ کشتی که از تمکین به دستورات خودداری کرده بودند از کار انداخته شدند، این در حالی است که به بیش از ۵۰ کشتی حامل کمک‌های بشردوستانه اجازه عبور داده شد.