روزنامه والاستریت ژورنال در گزارشی اعلام کرد که ارتش ایالات متحده به دستور دونالد ترامپ، موج تازهای از حملات را علیه اهدافی در ایران آغاز کرده است. به گفته مقامهای آمریکایی، این اقدام بخشی از راهبرد «فشار برای توافق» و پاسخی مستقیم به سرنگونی یک بالگرد آپاچی آمریکایی توسط پهپاد ایرانی در تنگه هرمز بوده است. فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) نیز این عملیات را واکنشی به «تجاوزات بیدلیل و مداوم ایران» توصیف کرده است.
این عملیات نظامی که با سه موج حمله در روز سهشنبه ۱۹ خرداد آغاز شد و تا چهارشنبه ۲۰ خرداد ادامه یافت، مشخصاً سایتهای راداری، سامانههای پدافند هوایی و مراکز کنترل زمینی ایران در نزدیکی تنگه هرمز را هدف قرار داد. همزمان با این تحرکات، گزارشهایی از وقوع انفجار در بندرعباس، جزیره قشم و سیریک منتشر شده است؛ با این حال، مقامات ارشد آمریکایی تاکید کردهاند که هیچیک از زیرساختهای غیرنظامی در این حملات آسیب ندیدهاند.
پیامهای پشتپرده و استراتژی مذاکره زیر سایه تهدید
پنتاگون این حملات را مصداق بارز «دیپلماسی اجباری» برای وادار کردن تهران به پذیرش شروط واشینگتن میداند؛ رویکردی که پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، در جریان بازدید از مقر سنتکام در فلوریدا آن را با صراحت بیان کرد: «اگر لازم باشد با بمب مذاکره کنیم، با بمب مذاکره خواهیم کرد.»
والاستریت ژورنال مینویسد ترامپ پس از ماهها ناکامی در دستیابی به توافقی پایدار، بار دیگر به گزینه نظامی روی آورده است. او معتقد است دو طرف به توافق نزدیک شده بودند، اما تهران از پذیرش شروط نهایی امتناع کرده است. با این وجود، واشینگتن همچنان درهای دیپلماسی را باز نگه داشته است؛ به طوری که ترامپ پس از صدور دستور حملات، از طریق قطر پیامی به تهران ارسال و تاکید کرد که این عملیات صرفاً واکنشی به سرنگونی بالگرد آمریکایی بوده و به معنای آغاز یک جنگ تمامعیار نیست. در عین حال، در این پیام هشدار داده شده که تا زمان پذیرش شروط آمریکا، فشار نظامی تشدید خواهد شد.
بنبست هستهای و تداوم جنگ اقتصادی
برنامه هستهای ایران همچنان اصلیترین گره کور مذاکرات است. دولت ترامپ خواهان توافقی بسیار سختگیرانهتر از برجام (۲۰۱۵) است و از تهران میخواهد غنیسازی اورانیوم را برای دستکم یک دهه متوقف کرده و ذخایر اورانیوم غنیشده خود را نابود، منتقل یا رقیقسازی کند. در مقابل، تهران هرگونه ورود به مذاکرات نهایی هستهای را مشروط به دریافت امتیازات ملموس اقتصادی، از جمله لغو تحریمها و آزادسازی داراییهای مسدودشده کرده است؛ شرطی که واشینگتن آن را نمیپذیرد و بر برداشتن گامهای عملی از سوی تهران اصرار دارد.
همزمان با بنبست دیپلماتیک، فشارهای اقتصادی و تدابیر امنیتی نیز افزایش یافته است. رئیسجمهوری آمریکا اعلام کرد که طی یک ماه گذشته، نیروی دریایی این کشور با هدف خنثیسازی تلاشها برای انسداد تنگه هرمز، عبور ۲۰۰ کشتی حامل حدود ۱۰۰ میلیون بشکه نفت را به طور مخفیانه اسکورت کرده است.
نگرانی از فرسایشی شدن بحران و پیچیدگیهای منطقهای
با وجود اتخاذ این رویکرد تهاجمی، مقامهای آمریکایی به والاستریت ژورنال اذعان کردهاند که ترامپ انتظار نداشت آتشبس چندماهه میان دو طرف تا این اندازه شکننده باشد. از سرگیری حملات موشکی و پهپادی، افزایش تورم و قیمت سوخت در داخل آمریکا، فشار مضاعفی بر دولت این کشور وارد کرده است.
تحلیلگران نسبت به طولانی شدن این بحران ابراز نگرانی میکنند. استیون کوک، پژوهشگر ارشد شورای روابط خارجی آمریکا معتقد است که «ترامپ در حال از دست دادن کنترل اوضاع است». مایکل سینگ، عضو پیشین شورای امنیت ملی نیز هشدار میدهد از آنجا که هیچیک از طرفین حاضر به پذیرش هزینههای سنگین سازش یا تشدید درگیری نیستند، این بحران میتواند تداوم یابد؛ به گفته او «وقتی همه تصمیمگیری را به فردا موکول میکنند، جنگها میتوانند بیپایان شوند.»
در نهایت، والاستریت ژورنال تاکید میکند که تقابل جاری، در کنار تنشها میان اسرائیل و حزبالله، شرایط منطقه را بسیار پیچیدهتر کرده است؛ هرچند گفته میشود واشینگتن هفته گذشته توانسته بنیامین نتانیاهو را متقاعد کند تا به جای یک حمله گسترده به بیروت، عملیات محدودتری را اجرا کند.




